บทที่ 2
เงาจากแสงเทียนกำลังแผดเผา และบ้านที่เรียบง่ายและทรุดโทรมก็ถูกปกคลุมไปด้วยชั้นแสงที่อบอุ่น บุรุษผู้นั้นกำลังนอนหลับอยู่เงียบๆ แต่ใบหน้าที่เปื้อนเลือดซีดขาว กลับหล่อเหลาและงดงามอย่างน่าประหลาดใจ
เขาดูอายุไม่มาก มีรูปร่างผอมเพรียวแต่ไม่บาง บางทีอาจเป็นเพราะเสียเลือดมากเกินไป จมูกของเขาโด่ง ริมฝีปากบางที่แตกเป็นชิ้นเม้มแน่นแม้ในขณะที่เขากำลังหลับ และดูเหมือนเขาจะมีอารมณ์ที่ค่อนข้างดื้อรั้น
ใบหน้าที่จับคู่กับร่างกายที่มีรอยแผลเป็นของเขานั้นเปรียบเสมือนต้นสนที่กิ่งก้านหักเพราะน้ำค้างแข็งและหิมะที่รุนแรงในฤดูหนาว แต่ยังคงสูงสง่า หรือเหมือนชิ้นหยกที่กระแทกหินเต็มไปด้วยรอยร้าว ชวนให้ผู้คนสงสาร
บางทีอาจเป็นเพราะเขาไวต่อความรู้สึกที่ถูกจ้องมองนานเกินไป ขนตายาวของชายคนนั้นจึงค่อยๆ ขยับ และเขาจึงค่อยๆ เปิดเปลือกตา ดวงตาคู่หนึ่งดำขลับราวกับหมึก แต่ไม่มีอารมณ์อยู่ในนั้น และปลายหางตาที่ยกขึ้นเล็กน้อยก็มีความเยือกเย็นตามธรรมชาติเล็กน้อย
ฝานฉางอวี้ไม่ได้มีอาการไม่สบายใจหลังจากถูกจับได้ว่าจ้องมอง และถามอย่างใจเย็น “เจ้าตื่นแล้วเหรอ?”
บุรุษผู้นั้นไม่ตอบ เมื่อเห็นว่าริมฝีปากของเขาแตกแห้งอย่างรุนแรง ฝานฉางอวี้คิดว่าเขาได้รับบาดเจ็บสาหัสและปากของเขาก็แห้งจนไม่อยากพูด ดังนั้นนางจึงถามว่า “เจ้าอยากดื่มน้ำหรือไม่?”
เขาพยักหน้าช้าๆ และในที่สุดก็พูดว่า “เจ้าช่วยข้าได้ไหม?” เสียงของเขาแหบแห้งราวกับกรวดที่ข่วนฆ้องที่หัก ซึ่งไม่เข้ากันกับใบหน้าของเขาซึ่งกระจ่างใสราวกับดวงจันทร์ ราวกับหิมะอย่างสิ้นเชิง
ฝานฉางอวี้เดินไปที่โต๊ะแล้วรินน้ำให้เขาแล้วยื่นให้ “ข้าพบเจ้านอนสลบอยู่ท่ามกลางกองหิมะบนภูเขา ข้าก็เลยแบกเจ้าลงมา เป็นลุงจ้าวนี่แหละที่พาเจ้ากลับมาจากประตูนรก” นางหยุดแล้วพูดต่อว่า “ตอนนี้เจ้าอาศัยอยู่ที่บ้านของเขา เขาเคยเป็นหมอ”
แม้ว่าเขาจะเป็นหมอรักษาสัตว์ก็ตาม
บุรุษผู้นั้นบังคับตัวเองให้ลุกขึ้นนั่ง มือที่หยิบถ้วยเครื่องปั้นดินเผาที่ร้าวนั้นเต็มไปด้วยรอยถลอกต่างๆ และแทบไม่มีเนื้อที่สมบูรณ์เล หลังจากดื่มน้ำไปสองสามอึก เขาก็ปิดริมฝีปากและไอ ผมที่ยุ่งเหยิงของเขาหลุดรุ่ย และใบหน้าส่วนกรามล่างก็ซีดลง
ฝานฉางอวี้กล่าวว่า “ค่อยๆ ดื่ม ข้าเห็นว่าเจ้าไม่ใช่คนในพื้นที่ และไม่รู้จักชื่อของเจ้ารวมทั้งที่ที่เจ้าอาศัยอยู่มาก่อนหน้านี้ เลยไม่ได้แจ้งทางการ เจ้าโดนโจรภูเขาปล้นมาหรือ?”
เขาหยุดไอ ลดสายตาลง ใบหน้าส่วนใหญ่ถูกซ่อนอยู่ในเงามืดที่แสงเทียนไม่สามารถส่องถึงได้ “ข้าแซ่เหยียน มีชื่อคำเดียวว่าเจิ้ง มีสงครามเกิดขึ้นทางเหนือ ข้าหลบหนีมาจากฉงโจว”
ตำบลหลินอันเป็นเพียงตำบลเล็กๆ แห่งหนึ่งของเมืองจี้โจว ฝานฉางอวี้ไม่เคยไปจี้โจว และไม่รู้อะไรมากเกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม ในช่วงฤดูใบไม้ร่วง ทางการเคยมารวบรวมเสบียงครั้งหนึ่ง สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นการทำสงคราม
เปลือกตาของนางกระตุก ผู้ที่หนีจากสงครามมาตามลำพัง มีแนวโน้มว่าจะมีบางอย่างเกิดขึ้นกับครอบครัวของพวกเขา
นางถามว่า “ที่บ้านเจ้ายังมีญาติอยู่หรือไม่?”
เมื่อได้ยินสิ่งนี้ นิ้วของชายคนนั้นที่ถือถ้วยก็เปลี่ยนเป็นสีขาวจากการออกแรงมากเกินไป หลังจากเงียบไปนาน เขาก็พูดสองสามคำด้วยเสียงแหบแห้ง “ไม่มีอีกแล้ว”
แน่นอนว่าครอบครัวถูกทำลาย
ฝานฉางอวี้เพิ่งประสบกับความเจ็บปวดจากการสูญเสียบิดามารดา นางจึงเข้าใจสภาพจิตใจของเขาในขณะนี้เป็นอย่างดี นางเม้มริมฝีปากแล้วพูดว่า “ขออภัยด้วย”
ชายคนนั้นพูดว่า “ไม่เป็นไร” แต่เขาไออีกครั้งด้วยเหตุผลบางอย่าง ราวกับว่ามีเลือดอยู่ในลำคอ ยิ่งเขาไอมากเท่าไหร่ เขาก็ยิ่งอาการแย่ลงเท่านั้น เขาไม่สามารถถือถ้วยในมือได้และปล่อยมันลงกับพื้น
ฝานฉางอวี้งุนงงไปชั่วขณะหนึ่ง หลังจากที่นางรู้ว่าต้องทำอย่างไร นางก็ตะโกนเรียกป้าจ้าว และก้าวไปข้างหน้าเพื่อลูบหลังเขา
มีบาดแผลมากมายบนร่างกายของเขาเป็นบาดแผลจากคมดาบ และบริเวณตั้งแต่สะบักจนถึงหน้าอกของเขาถูกพันด้วยผ้าพันแผล เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้อาภรณ์ทับบาดแผล เขาจึงสวมเพียงผ้าซับในหลวมๆ เท่านั้น
ในเวลานี้ หลังจากการไออันน่าสะเทือนใจ ผ้าเหล่านั้นก็คลายตัวออก เอวและกล้ามเนื้อหน้าท้องที่พันด้วยผ้าพันแผลก็มองเห็นได้ชัดเจนภายใต้แสงเทียนสลัวๆ
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการไอรุนแรงเกินไป บาดแผลจึงฉีกขาด และแผลที่ถูกพันไว้ก็ค่อยๆ เปิดออกมีเลือดไหลออกมาอีกครั้ง
ฝานฉางอวี้ตะโกนเสียงดังไปนอกบ้าน “ท่านป้า เรียกลุงจ้าวกลับมาดูหน่อยเถอะเจ้าค่ะ”
ป้าจ้าวตอบรับแล้วจึงออกไปข้างนอกไปตามหาสามีของนาง บุรุษผู้นั้นยังคงไออย่างหนัก จนใบหน้าที่ซีดเซียวของเขาเปลี่ยนเป็นสีแดงเข้มในที่สุด เมื่อเขาไอออกมาอีกครั้ง เขาก็โน้มตัวลงบนเตียงและอาเจียนออกมาเป็นเลือด
ฝานฉางอวี้ตกใจกลัวว่าเขาจะไม่สามารถทรงตัวและล้มลงกับพื้น ดังนั้นนางจึงรีบจับไหล่ของเขา “เจ้าเป็นอย่างไรบ้าง?”
หน้าผากของเขาปกคลุมไปด้วยเหงื่อเย็น และบริเวณคอจนถึงหน้าอกก็เปียกโชกไปด้วยเหงื่อ ทั้งร่างกายของเขาดูเหมือนเพิ่งขึ้นมาจากในน้ำ มาพร้อมกลิ่นเลือดที่ไหลออกมาจากร่างกายของเขา และผมเผ้าที่กระจัดกระจายอยู่ตรงหน้าผากของเขา ดูทั้งน่าอายและน่าเศร้าหมอง “ดีขึ้นแล้ว ขอบคุณมาก”
เขาเช็ดเลือดจากมุมริมฝีปากด้วยมือของเขา นอนหงายพิงหัวเตียงครู่หนึ่งเพื่อหายใจ เผยให้เห็นคอที่เปราะบางของเขา ราวกับสัตว์ร้ายที่กำลังจะตายเพราะยอมแพ้การต่อสู้
สถานการณ์ปัจจุบันของเขาไม่ดีเท่าที่เขาพูด ฝานฉางอวี้มองไปที่เขา นางยังจำได้ว่าเมื่อนางแบกเขาขึ้นมาครั้งแรก เขายังบังคับตัวเองให้เปิดเปลือกตาและมองมาที่นางในสภาวะกึ่งรู้สึกตัวเหมือนหมาป่าป่าที่กำลังจะตาย
ในที่สุดเมื่อช่างไม้จ้าวกลับมาจากข้างนอก เขาก็เพียงแต่หมดแรงแต่ยังคงหายใจอยู่
ฝานฉางอวี้เปรียบเสมือนชาวนาแก่ที่อดอยาก นางนั่งหน้าประตูด้วยสีหน้าบูดบึ้ง คิดว่าถ้าบุรุษผู้นี้ตายไปจะทำอย่างไร จะเป็นคนดีก็ต้องเป็นจนจบ ส่งเขาไปแดนสุขาวดี ซื้อของเซ่นไหว้ ซื้อโลงศพฝังเขา หรือขุดหลุมฝังดี?
เมื่อสัมผัสเหรียญที่เหลืออยู่ในกระเป๋าของนางแล้ว นางก็ตัดสินใจว่าจะเลือกอย่างหลัง นางและน้องสาวยังต้องกินต้องใช้ ดังนั้นการขุดหลุมและฝังก็น่าจะเพียงพอแล้ว
หลังจากนั้นไม่นานช่างไม้จ้าวก็ออกมาจากบ้านด้วยสีหน้าหนักใจโดยไม่พูดอะไร เขาไปที่ห้องหลักเพื่อรินชาหนึ่งถ้วย
ฝานฉางอวี้คิดว่ามีแนวโน้มมากที่เขาคงไม่รอดจึงพูดว่า “ลุงจ้าว อย่าโทษตัวเองเลย ถ้าคนผู้นั้นไม่สามารถช่วยชีวิตได้จริงๆ ก็เป็นชะตากรรมของเขาเอง เมื่อเขาสิ้นลม ข้าจะแบกเขาขึ้นเขา หาฮวงจุ้ย แล้วฝังเขาไว้ให้ดีเองเจ้าค่ะ”
ช่างไม้จ้าวสำลักชาและไอสักพักก่อนที่เขาจะสงบลง “เจ้ากำลังพูดถึงเรื่องไร้สาระอะไร! คนยังมีชีวิตอยู่และสบายดี!”
ฝานฉางอวี้ตกตะลึง จากนั้นเกาศีรษะด้วยความเขินอาย “ก่อนหน้านี้ เขาไอเป็นเลือด ตอนลุงจ้าวตอนตรวจชีพจรให้เขาก็ทำหน้าตกใจ ข้าจึงคิดว่าเขากำลังจะตาย”
ช่างไม้จ้าวกล่าวว่า “เจ้าหนุ่มนั่นมีรากฐานที่ดี เขาต้องกระอักเลือดออกมาจึงจะรอด แต่มันก็เป็นเพียงมีชีวิตรอดเท่านั้น ส่วนที่ว่าในอนาคตเขาจะฟื้นตัวได้อย่างเต็มที่หรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับโชคของเขาแล้ว”
ความหมายก็คือเขาอาจจะกลายเป็นคนไร้ประโยชน์ที่ไม่สามารถใช้การได้ เขาถามฝานฉางอวี้ “เจ้ารู้ไหมว่าเขามาจากไหน? มีญาติที่บ้านบ้างหรือไม่?”
ฝานฉางอวี้นึกสิ่งที่นางได้ฟังมาจากบุรุษผู้นั้นเกี่ยวกับประสบการณ์ชีวิตของเขา และนั่งลงบนธรณีประตูเหมือนชาวนาชราผู้ประสบภัยพิบัติอีกครั้ง “เขาบอกว่าเขาหนีสงครามมาจากทางเหนือ และทุกคนในครอบครัวของเขาก็เสียชีวิตหมดแล้ว เมื่อเขาหนีมาที่นี่ก็เจอพวกโจรอีก ข้าเกรงว่าเขาไม่มีที่ให้ไปแล้ว”
ช่างไม้จ้าวและภรรยาของเขามองหน้ากัน อ้าปากค้าง โดยไม่พูดอะไร ตอนนี้เป็นเพียงการช่วยเหลือชั่วคราว ไม่เหมือนกับการรักษาคนป่วยตลอดเวลา อาการบาดเจ็บของคนผู้นั้นร้ายแรงมาก และไม่ต้องพูดถึงยาราคาแพง จานและตะเกียบที่เพิ่มมาก็หมายถึงการมีปากท้องที่ต้องหาเลี้ยงเพิ่มขึ้น หลังจากเงียบไปสักพัก ช่างไม้จ้าวก็ถามนางว่า “เจ้าคิดอย่างไร?”
ฝานฉางอวี้หยิบแท่งไม้ขึ้นมาแล้ววาดวงกลมอีกสองวงลงบนพื้นก่อนจะพูดว่า “ในเมื่อข้าได้แบกคนกลับมาจากบนภูเขาแล้ว ตอนนี้ข้าไม่สามารถไล่เขาออกไปได้”
ป้าจ้าวเป็นห่วงนาง “พ่อแม่ของเจ้าก็จากไปแล้ว และหนิงเนียงก็สุขภาพไม่ดีและต้องกินยาอยู่ตลอด การเลี้ยงดูคนไร้ประโยชน์มันเป็นเรื่องยากขนาดไหน?”
ฝานฉางอวี้ก็รู้สึกว่านางกำลังประสบปัญหาเช่นกัน แต่ตอนนี้ไม่มีทางอื่นแล้ว นางกล่าวว่า “ให้ชายผู้นั้นหายจากอาการบาดเจ็บก่อนค่อยว่ากัน เมื่ออาการบาดเจ็บของเขาดีขึ้น ค่อยดูว่าแผนการต่อไปควรทำอย่างไร”
ในบ้าน ชายผู้ได้รับการฝังเข็มจากช่างไม้จ้าว ได้ยินการสนทนานี้ทันทีที่เขาตื่นขึ้นมา ดวงตาที่เหมือนหยกสีเข้มของเขาหันไปมองที่ประตูเล็กน้อย
หิมะตกหนักอีกครั้งท่ามกลางท้องฟ้าที่มืดมิด แสงเทียนภายในบ้านก็ส่องแสงอันอบอุ่นทำให้ดูเหมือนไม่หนาวอีกต่อไป สตรีสวมเสื้อคลุมสีเนื้อเก่าๆ และนั่งยองๆ อยู่ที่ธรณีประตู โดยวางศอกไว้บนเข่า มือข้างหนึ่งจับแก้มที่ปกคลุมไปด้วยหิมะ และอีกมือหนึ่งถือไม้เล็กๆ แล้วจิ้มลงบนพื้นอย่างส่งเดช คิ้วอันละเอียดอ่อนของนางขมวดเล็กน้อย ดูเหมือนว่านางได้ตัดสินใจที่ยากลำบาก
คู่สามีภรรยาสูงอายุถอนหายใจ สายตาของชายคนนั้นจ้องไปที่ใบหน้าของสตรีนางนั้นอยู่ครู่หนึ่ง หลังจากถอนสายตาแล้ว เขาก็ค่อยๆ หลับตาลงและระงับอาการไอที่พุ่งขึ้นมาในลำคอ
เมื่อย้อนกลับไปในตอนเย็น ฝานฉางอวี้เปิดกล่องไม้ที่ซ่อนอยู่บนคานในขณะที่น้องสาวของนางหลับอยู่ เมื่อเปิดกล่องออกมาก็พบโฉนดที่ดินหลายฉบับพร้อมตราประทับขนาดใหญ่และแผ่นทองแดงจำนวนหนึ่ง โฉนดที่ดินถูกบิดามารดาของนางทิ้งไว้หลังจากที่พวกเขาเสียชีวิต และฝานฉางอวี้ได้เหรียญทองแดงมาจากการเชือดหมู
หากพูดถึงเรื่องนี้ ครอบครัวของนางเคยร่ำรวยพอสมควร แต่ตอนนี้ชีวิตอัตคัตมากพอควรเพราะบิดาของนางใช้เงินจำนวนมากเพื่อซื้อโรงเลี้ยงหมูเมื่อสองสามปีก่อน บิดาของนางเป็นคนขายเนื้อที่มีชื่อเสียงในตำบล เขารู้สึกว่าการซื้อหมูจากพ่อค้าหมูตลอดเวลานั้นไม่คุ้มค่า ดังนั้นเขาจึงวางแผนที่จะสร้างโรงเลี้ยงหมูในชนบทและจ้างคนมาช่วยเลี้ยงหมู ก่อนที่โรงเลี้ยงหมูจะถูกสร้างขึ้นโดยไม่คาดคิดทั้งคู่ประสบเหตุขึ้นเสียก่อน
เงินเกือบทั้งหมดที่มีอยู่ที่บ้านถูกใช้ไปกับงานศพ เมื่อไม่มีรายได้ฝานฉางอวี้จึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากออกไปเชือดหมูเพื่อหาเลี้ยงชีพ ไม่ใช่ว่านางไม่ได้คิดจะขายที่ดินสองสามไร่เป็นการฉุกเฉิน แต่ตามกฎหมายของราชวงศ์นี้ ถ้าบิดามารดาเสียชีวิต และไม่มีโฉนดเป็นลายลักษณ์อักษรที่บิดามารดาเขียนไว้ บุตรสาวของครอบครัวไม่สามารถได้รับส่วนแบ่งในทรัพย์สินได้ หากผู้ตายไม่มีบุตร ทรัพย์สินนั้นเป็นของบิดามารดาและพี่น้องของตน ฝานฉางอวี้เป็นสตรี นางไม่สามารถโอนทรัพย์สินที่บิดามารดาทิ้งไว้ และนางไม่สามารถจำนองหรือขายที่ดินเปลี่ยนเป็นเงินได้
ลุงของนางเป็นนักพนันตัวยงและเขาเป็นหนี้พนันเป็นจำนวนมาก เขาต้องการใช้ทรัพย์สินของครอบครัวนางเพื่อชำระหนี้พนัน เขามักจะสร้างปัญหาเป็นครั้งคราว บังคับให้นางมอบโฉนดที่ดินและบ้านให้
แน่นอนว่าฝานฉางอวี้ปฏิเสธ ไม่ต้องพูดถึงว่าบ้านหลังนี้เป็นที่ที่นางและบิดามารดาอาศัยอยู่มานานกว่าสิบปี นางมีความรู้สึกต่อต้นไม้ทุกต้นในที่นี้ ถ้านางไม่มีแม้แต่ที่อยู่ นางกับน้องสาวจะอาศัยอยู่ที่ไหน ข้างถนนหรือ? และด้วยกลัวว่าน้องสาวของตนจะถูกคนหลอก ฝานฉางอวี้จึงไม่ได้บอกน้องสาวว่าตนได้ซ่อนโฉนดที่ดินไว้ที่ไหน
นางเทเหรียญลงในกล่องแล้วนับว่ามีทั้งหมดสามร้อยเจ็ดสิบอีแปะ ซึ่งเป็นเงินเพียงเล็กน้อยที่นางเก็บได้หลังจากเชือดหมูและหักค่าใช้จ่ายรายวัน ในความเป็นจริงแม้ว่านางจะไม่รับชายคนนั้นเข้ามา แต่ครอบครัวของนางก็เกือบจะประสบปัญหาทางการเงินแล้ว
การหาเงินด้วยการเชือดหมูให้ผู้อื่นไม่ใช่วิธีแก้ปัญหาระยะยาว ในช่วงเดือนสิบสอง มีคนจำนวนมากเชือดหมูในช่วงปีใหม่ และการค้านี้ก็มีแต่จะดีช่วงนี้เท่านั้น หลังปีใหม่แทบไม่มีใครจ้างอีกเลย เมื่อคิดว่าจะต้องกลับมาเปิดร้านหมูของครอบครัวอีกครั้ง นางก็คำนวณในใจว่าหมูที่มีชีวิตในเดือนสิบสอง มีราคาตัวละสิบห้าอีแปะต่อน้ำหนักหนึ่งชั่ง ดังนั้นการซื้อหมูตัวหนึ่งที่หนักแปดสิบชั่งจะมีค่าใช้จ่ายทั้งหมดสองร้อยอีแปะ
หลังจากการเชือดหมู จะมีเนื้อเหลืออยู่ประมาณหกสิบชั่ง ซึ่งทั้งหมดขายในราคาเนื้อสดซึ่งอยู่ที่ราคาตัวละสามสิบอีแปะ หมูตัวหนึ่งสามารถทำกำไรได้หกร้อยอีแปะ หากเคี่ยวหัวหมูและเครื่องในหมูอีกครั้งแล้วขายราคาก็จะขึ้นเช่นกัน ในช่วงปีใหม่ทุกครัวเรือนจะต้องให้ความสำราญแก่แขกและญาติมิตร แต่คนทั่วไปไม่ค่อยมีเครื่องปรุงรสที่บ้านและไม่สามารถปรุงอาหารดีๆ ได้ ส่วนใหญ่มักไปถนนเพื่อซื้ออาหารปรุงสุกสำเร็จแล้ว
ความคิดนั้นดี แต่ปัญหาคือนางไม่มีเงินซื้อหมูในตอนนี้ด้วยซ้ำ ฝานฉางอวี้ถอนหายใจอย่างเงียบๆ ใส่เหรียญทองแดงลงในกระเป๋าแขนเสื้อ เก็บเฉพาะโฉนดที่ดินลงในกล่องแล้ววางกลับบนคาน นางต้องคิดหาทางหาเงินมาซื้อหมูมาให้ได้ก่อน